Zwanger van een grote of zware baby?

woman

Heb je te horen gekregen dat je zwanger bent van een grote of zware baby? Dan is zijn geboortegewicht vermoedelijk 4000 gram of hoger. In medische termen heet dit: foetale macrosomie. Wat zijn de risico’s en moet je je zorgen maken over de bevalling?

Wanneer is een pasgeboren baby te ‘groot’?

Als je net bevallen bent zal je regelmatig de vraag krijgen: ‘Hoe groot was hij bij de geboorte?’ Meestal wordt hiermee bedoeld: hoe zwaar. Het gewicht van pasgeboren baby’s kan flink verschillen. Een gemiddelde baby weegt in Nederland bij de geboorte rond de 3500 gram, maar er wordt van een normaal geboortegewicht gesproken als een baby tussen de 2500 en de 4000 gram weegt. Is je baby bij de geboorte zwaarder dan 4000 gram, dan spreken we van foetale macrosomie. Zo’n negen procent van alle baby’s is macrosoom en drie procent hiervan is zelfs zwaarder dan 4500 gram. De kans dat je baby dus heel zwaar is, is niet zo groot. En zelfs als dit wel zo is, hoef je je er meestal geen zorgen over te maken.

Oorzaken grote baby

Meisjes hebben in Nederland een gemiddeld geboortegewicht van 3290 gram. Jongens zijn gemiddeld 120 gram zwaarder, namelijk 3410 gram. Een tweede kind is vaak zwaarder dan het eerste, dat verschil is gemiddeld 200 gram. Of je kind nou zwaarder of lichter is dan gemiddeld, zolang zijn gewicht bij de geboorte tussen de 2500 en 4000 gram zit, wordt dit gezien als ‘normaal’. Maar hoe komt het dat sommige baby’s achtponders worden of zelfs de negen of tien pond halen? Hier kunnen verschillende oorzaken voor zijn:

  • Duur van de zwangerschap: hoe langer je baby blijft zitten, hoe zwaarder hij wordt.
  • Gezondheid en gewoontes van de moeder: (zwangerschaps)diabetes en overgewicht kunnen ervoor zorgen dat je baby aan de zware kant wordt.
  • Leeftijd moeder: oudere moeders (35+) hebben meer kans om een zware baby op de wereld te zetten.
  • Genetische factoren: was jij of je partner ook flink bij de geboorte, dan zou het zomaar kunnen dat jullie ook een grote baby krijgen.

Volgens een recente studie van onderzoekers van het Erasmus MC in Rotterdam kan het krijgen van een te zware baby ook liggen aan de slechte eetgewoonten van zwangere vrouwen. Aanstaande moeders die flink in gewicht toenemen tijdens de eerste helft van hun zwangerschap, krijgen vaker lange baby’s met meer lichaamsvet, dan vrouwen die minder aankwamen in het begin. Oftewel: ga dus vooral niet eten voor twee als je zwanger bent.

Voorkomen

Moet je er niet aan denken een acht-, negen- of zelfs tienponder op de wereld te zetten? Je hebt het niet helemaal in de hand, maar er zijn wel een aantal dingen die je kunt doen tijdens je zwangerschap:

  • Probeer een gezond gewicht te bereiken voordat je zwanger wordt. Lees ook: overgewicht kan vruchtbaarheidsproblemen opleveren.
  • Probeer tijdens je zwangerschap niet meer aan te komen dan normaal is. Wat is een normale gewichtstoename tijdens je zwangerschap.
  • Eet gezond en gevarieerd.
  • Laat je bloedsuikerspiegel controleren (dit gebeurt standaard, maar bij twijfel opnieuw laten meten).
  • Sport en beweeg regelmatig.

Eetbuien voorkomen

Zwangerschapslusten zijn niet erg, maar het is wel goed om ze een beetje onder controle te houden. Deze 5 tips helpen daarbij.

Inschatten geboortegewicht

Uit onderzoek blijkt dat een derde van de vrouwen van de verloskundige of gynaecoloog te horen krijgt, dat hun baby flink zal zijn bij de geboorte. Terwijl uiteindelijk maar een op de vijf moeders een kind van meer dan 4000 gram krijgt en slechts drie procent een baby die zwaarder is dan 4500 gram. Kortom, het geboortegewicht blijkt nogal lastig te voorspellen. De reden dat verloskundigen en gynaecologen toch proberen het geboortegewicht op voorhand in te schatten, is om complicaties tijdens de bevalling te voorkomen. Helaas kan een verkeerde inschatting ook zorgen voor onnodige stress bij de moeder of  het eerder ingrijpen door artsen, terwijl dat achteraf gezien niet nodig was geweest.

Gewicht voorspellen met echo

Je krijgt heel wat echo’s tijdens je zwangerschap. Tijdens deze echo’s wordt de ontwikkeling en de groei van je baby gecontroleerd. Er wordt aan de hand van metingen een inschatting gemaakt van de lengte en het gewicht van de baby op dat moment. Aan de hand van deze metingen kan er ook enigszins voorspeld worden hoe groot en zwaar de baby bij de geboorte zal zijn. Heel nauwkeurig is deze voorspelling niet. Wordt je baby bijvoorbeeld geschat op 4500 gram op basis van een echo, dan moet je rekening houden met een afwijking van vijftien tot twintig procent. Je baby kan dus net zo goed 675 tot 900 gram zwaarder of lichter zijn. Dit komt omdat een echo een gemiddelde berekent op basis van de hoofdomtrek, de lengte van een aantal botten en de buikomtrek van je baby. Hierbij wordt geen rekening gehouden met de dichtheid van verschillende type weefsels. Je zou het kunnen vergelijken met een baksteen en een even groot stuk piepschuim. Ze zien er aan de buitenkant even zwaar uit, maar het gewicht is verschillend.

Wanneer is een baby (te) groot?

Als je te horen krijgt dat je baby vermoedelijk aan de grote (zware) kant zal zijn, kan dat voor stress of zelfs paniek zorgen. Want de baby moet er tenslotte ook uit en past dat wel? Of je baby goed door jouw bekken zal kunnen gaan, hangt af van drie factoren: de kracht van je weeën, je baby en de bouw van jouw bekken. Of zoals ze in het Engels zeggen: Power, Passenger, Passage.

Over de kracht van je weeën is vooraf niets te zeggen, die wordt pas duidelijk als de bevalling is begonnen. Het geboortegewicht en de vermoedelijke grootte van je baby zijn eerder ingeschat aan de hand van echo’s. Zolang er niet verwacht wordt dat je baby verontrustend groot wordt en je bekken volgens de verloskundige of gynaecoloog niet te smal is, hoef je je geen zorgen te maken. De ligging van je baby is nog veel belangrijker dan zijn gewicht. Ligt hij in stuit of is hij een ‘sterrenkijker’, dan zal je baby mogelijk minder soepel het geboortekanaal doorkomen. In dat geval kan er gekozen worden voor een keizersnede.

Illustratie van verschillende soorten liggingen in de baarmoeder:
ligging

Complicaties zwangerschap

Ben je zwanger van een macrosome baby, dan kan het gebeuren dat de placenta tijdens de zwangerschap niet aan de groeibehoeften van je kind voldoet, waardoor hij onvoldoende voedingsstoffen binnenkrijgt. Gelukkig word je tijdens je zwangerschap goed in de gaten gehouden, waardoor het  meest ernstige geval – dat de baby hierdoor komt te overlijden – zelden voorkomt.

Complicaties tijdens bevalling

Een bevalling van een grote, zware baby kan moeilijker en trager verlopen. Soms kan de baby klem komen te zitten in het geboortekanaal. Dit kan voor de volgende complicaties zorgen:

  • noodzaak om in te knippen.
  • uitscheuren.
  • ernstige bloedingen na de bevalling.
  • een (spoed)keizersnede.
  • een beklemde navelstreng.
  • meconium in het vruchtwater door stress bij de baby.
  • schouderdystocie: hierbij komt na de geboorte van het hoofd de schouder van de baby vast te zitten. Dit gebeurt bij ongeveer een half procent van de bevallingen. Om dit te voorkomen kan er bij het vermoeden dat een baby te groot is, uit voorzorg gekozen worden voor een keizersnede of om de bevalling eerder in te leiden.

Hoe gaat een keizersnede?

De baby wordt door middel van een operatie via de buikwand geboren. De operatie duurt meestal een half uur tot een uur en de baby wordt na ongeveer 15 minuten geboren. Lees hier wat je precies kan verwachten bij een keizersnede.

Complicaties na de geboorte grote baby

Is een baby zwaarder dan 4500 gram bij de geboorte, dan kunnen er ook na de bevalling mogelijk complicaties optreden:

  • Lage bloedsuikerspiegel bij de baby: als de glucoseaanvoer tijdens de bevalling ineens stilvalt, is de insulineproductie van de baby hier in sommige gevallen nog niet op ingesteld. Als dit niet in de gaten wordt gehouden, kan het hersenschade veroorzaken bij de baby. Daarom is het belangrijk om een grote baby onmiddellijk aan te leggen of flesvoeding te geven. Soms in combinatie met een glucose-infuus. Meestal stabiliseert het gewicht en de bloedsuikerspiegel van een zware baby zich dan vanzelf.
  • Obesitas: onderzoeken hebben aangetoond dat er een belangrijk verband is tussen een hoog geboortegewicht en het ontwikkelen van obesitas op latere leeftijd. Lees ook: is mijn baby te dik?
  • Metabool syndroom: zware baby´s hebben een grotere kans om op oudere leeftijd het metabool syndroom te ontwikkelen. Hierdoor wordt het risico op hart- en vaatziekten, diabetes en beroerten verhoogd.

Volgend kind ook zwaar?

Het gewicht van jouw baby´s neemt over het algemeen toe bij elke zwangerschap. Dus heb je een zoon gekregen die 4000 gram woog bij de geboorte, dan is de kans groot dat je volgende kind nog iets zwaarder zal zijn. Meisjes hebben wel over het algemeen gemiddeld een lager geboortegewicht dan jongens. Krijg je dus na een zware zoon een dochter, dan kan het zijn dat zij niet of nauwelijks zwaarder is of zelfs lichter. Ben je eerder bevallen van een macrosome baby dan is de kans tien keer groter dan normaal dat dit nog een keer gebeurt. In dat geval zal de verloskundige of gynaecoloog extra goed het geschatte geboortegewicht in de gaten houden. Mocht het vermoeden bestaan dat je baby echt heel groot en zwaar wordt, kan er uit voorzorg gekozen worden voor een keizersnede of het eerder inleiden van de bevalling.

Zware baby’s, later slimmer

Er zitten ook voordelen aan een zwaardere baby. Hij ziet er niet alleen lekker gezond uit met zijn bolle wangen en spekarmpjes, uit onderzoek blijkt ook dat kinderen die zwaar waren bij de geboorte, op de basisschool betere cijfers halen. Dit komt waarschijnlijk doordat zware baby’s langer in de baarmoeder hebben gezeten. Hierdoor zouden hun hersenen beter ontwikkeld zijn.Oudersvannu.nl